Luật bắn đền 9 bi 3/6/9: cách tính ăn trơn, ăn cộng, ăn làng
Bắn đền là kiểu chơi bi-a lỗ rất quen thuộc ở các quán Việt Nam: nhiều người cùng một bàn, mỗi người đánh một lượt, và thay vì đánh để thắng một ván, mọi người ăn điểm từ nhau theo từng viên bi rơi lỗ. Bài này giải thích cách tính phổ biến nhất của kiểu 9 bi 3/6/9, để cả bàn khỏi cãi nhau lúc cộng điểm.
Lưu ý quan trọng: bắn đền không có một bản luật chính thức do liên đoàn nào ban hành như luật 9 bi quốc tế. Phần dưới đây là cách tính được dùng nhiều nhất, và là cách 8Score đang ghi điểm. Nếu bàn bạn chơi khác, cứ thỏa thuận lại, miễn mọi người thống nhất từ đầu.
Bắn đền 9 bi 3/6/9 là gì?
Bộ bi gồm bi cái và 9 viên đánh số 1 đến 9. Khác với 9 bi thông thường, ở đây không phải viên nào cũng ăn điểm. Chỉ ba viên được tính điểm, nên người chơi gọi là "bi 3, 6, 9":
| Bi | Điểm (trừ của mỗi người) |
|---|---|
| 3 | 1 |
| 6 | 2 |
| 9 | 3 |
Các viên còn lại (1, 2, 4, 5, 7, 8) không ăn điểm; chúng chỉ nằm trên bàn để người chơi vượt qua. Với bắn đền 10 bi, bộ điểm thường là bi 3, 5, 7, 10 với 1, 2, 3, 4 điểm. Mức điểm này chỉ là mặc định phổ biến, nhiều bàn tự đặt mức khác, và bạn có thể đổi trong phần luật của 8Score.
Ăn trơn và ăn cộng khác nhau thế nào?
Đây là chỗ hay gây tranh cãi nhất, nên cần phân biệt rõ:
- Ăn trơn: bạn đánh bi cái trúng viên đó và nó rơi lỗ trực tiếp, đúng ý.
- Ăn cộng: viên đó rơi lỗ gián tiếp, nhờ một cú phối hợp (combo) khi bạn đánh vào viên khác, chứ không phải bị bi cái đánh trúng trực tiếp.
Cả hai đều được tính điểm như nhau. Điểm khác nhau nằm ở chỗ: chỉ bi ăn trơn mới được dùng để xét ván đã đủ bi chưa và thứ tự đánh ván sau. Với luật chuyên nghiệp, một ván chỉ coi là xong khi các viên 3, 6, 9 đều đã được ăn trơn. Một viên chỉ mới ăn cộng thì vẫn bị xem là "chưa ai ăn trơn" và chưa tính vào việc kết thúc ván.
Ăn làng tính điểm như thế nào?
Ăn làng nghĩa là bạn thu điểm từ tất cả những người còn lại trên bàn, mỗi người bị trừ đúng số điểm của viên bi.
Ví dụ bàn 4 người A, B, C, D theo bảng điểm ở trên. A ăn trơn viên 6 (2 điểm) và thu từ cả ba người còn lại:
- B −2, C −2, D −2
- A +6
Nếu trong cùng một lượt A ăn liền 3, 6 và 9 (một cú "dọn sạch" ba viên), các viên cộng dồn: 1 + 2 + 3 = 6 điểm trừ của mỗi người, tổng A thu +18. Đó là lý do ăn liền cả ba bi 3/6/9 luôn là khoảnh khắc "đỉnh" của bàn bắn đền.
Bạn cũng không bắt buộc ăn của tất cả. Nếu bàn thỏa thuận chỉ tính với một vài người (ví dụ hai người đang "cạnh tranh" nhau), A chỉ thu từ những người đó. Ăn làng chỉ là trường hợp đặc biệt khi chọn đủ mọi người.
Đền làng là gì và khi nào bị đền?
Đền làng là ngược lại với ăn làng: thay vì thu điểm, người chơi bị trừ điểm và chia cho từng người còn lại. Thường áp dụng khi phạm lỗi. Lỗi nào phải đền (bi cái xuống lỗ, đánh sai thứ tự...) là do bàn quy định, không có danh sách chung cho mọi nơi.
Ví dụ A đánh bi 6 vào lỗ nhưng phạm lỗi mà bàn quy định là đền làng. Bi 6 là 2 điểm và có ba người còn lại:
- A −6
- B, C, D mỗi người +2
Người phạm lỗi bị trừ theo số điểm của viên bi vừa rơi lỗ; cả bàn nên nói rõ viên đó là trơn hay cộng để ghi chú đúng.
Tổng kết điểm cuối ván
Cuối ván (hoặc cuối buổi), cộng dồn điểm của từng người để xem ai dẫn đầu. Tổng điểm cả bàn luôn bằng 0: người này thu bao nhiêu thì người khác mất bấy nhiêu. Nếu kết quả không về 0, chắc chắn có nhầm lẫn ở đâu đó, hãy xem lại các lần ăn làng và đền làng.
Mẹo để không cãi nhau:
- Chốt số điểm của từng viên (3, 6, 9) trước khi đánh.
- Thống nhất thế nào là lỗi phải đền làng.
- Ghi lại ngay sau mỗi cú ăn, đừng để cuối buổi mới nhớ.
- Nói rõ có tính bi ăn cộng khi xếp lượt đánh ván sau hay không.
Ghi điểm bắn đền bằng 8Score
Ghi tay trên giấy dễ nhầm, nhất là khi 4 đến 6 người liên tục ăn làng và đền làng. Trong 8Score, bạn chọn chế độ Bắn đền 9 hoặc 10 bi, chạm vào người ăn điểm, chọn bi, chọn ăn trơn hay ăn cộng và ăn của ai; app tự cộng trừ cho từng người. Chế độ chuyên nghiệp cho bạn tự chọn bi nào ăn điểm và đặt điểm mỗi bi. Xem hướng dẫn chi tiết cách dùng app tính điểm đền bi-a 9 bi và 10 bi, khám phá các tính năng của 8Score hoặc đọc thêm các bài khác về bi-a.
Nếu bạn chơi thể thức khác như carom, hãy đọc cách tính điểm bi-a 3 băng.
Câu hỏi thường gặp
Bi 3, 6, 9 ăn mấy điểm trong bắn đền 9 bi?
Cách phổ biến là bi 3 được 1 điểm, bi 6 được 2 điểm, bi 9 được 3 điểm, trừ vào từng người còn lại. Một số bàn đặt mức khác nên cần thống nhất trước khi chơi.
Ăn trơn và ăn cộng có tính điểm khác nhau không?
Không, cả hai đều ăn cùng số điểm. Khác biệt là chỉ bi ăn trơn mới được dùng để xét ván đã đủ bi chưa và để xếp thứ tự đánh ván sau (trừ khi bàn chọn tính cả bi cộng).
Đền làng khác ăn làng chỗ nào?
Ăn làng là bạn thu điểm từ mọi người. Đền làng là bạn bị trừ điểm chia cho mọi người, thường khi phạm lỗi.
Luật bắn đền có giống luật 9 bi chính thức không?
Không. Luật 9 bi quốc tế quy định ai đưa được bi 9 vào lỗ hợp lệ thì thắng ván. Bắn đền là luật dân gian tính điểm theo từng viên 3, 6, 9 nên mỗi nơi có thể khác nhau.
Bắn đền nên chơi mấy người?
Thường từ 2 đến 6 người. Càng đông người thì mỗi lần ăn làng càng được nhiều điểm, nhưng cũng càng dễ nhầm khi ghi, nên nên dùng app hoặc cử một người ghi chép.