Luật tính điểm bóng bàn 11 điểm: giao bóng, đổi giao và đổi bên
Trước năm 2001, bóng bàn thi đấu theo hệ 21 điểm và 5 quả mới đổi giao một lần. Từ khi ITTF chuyển sang ván 11 điểm, nhịp trận đấu nhanh hơn hẳn và mỗi pha bóng đều có sức nặng lớn. Bài viết này tổng hợp đầy đủ luật tính điểm bóng bàn 11 điểm, quy định giao bóng bóng bàn chuẩn quốc tế, thứ tự đánh đôi và thời điểm đổi bên để bạn áp dụng ngay tại CLB hoặc giải phong trào.
Cách tính điểm một ván và cả trận bóng bàn
Trong bóng bàn, mỗi pha bóng đều có điểm (rally point), bất kể ai là người giao bóng. Bạn ghi 1 điểm khi đối thủ giao bóng lỗi, đánh bóng không qua lưới, đánh bóng ra ngoài mặt bàn mà chưa chạm bàn bên bạn, để bóng nảy quá một lần bên phần bàn của họ hoặc chạm tay không cầm vợt xuống mặt bàn đang thi đấu.
Điều kiện thắng một ván (game) và một trận (match) theo chuẩn ITTF:
- Thắng ván: bên nào đạt 11 điểm trước với khoảng cách tối thiểu 2 điểm (11–0, 11–7, 11–9) sẽ thắng ván đó.
- Khi hòa 10–10 (Deuce): ván đấu kéo dài thêm cho tới khi một bên dẫn trước 2 điểm (ví dụ 12–10, 14–12, 16–14).
- Số ván trong trận: một trận đấu chính thức luôn đánh số ván lẻ, phổ biến nhất là thắng 3 trong 5 ván (Best of 5) ở các giải phong trào và nội dung đồng đội, hoặc thắng 4 trong 7 ván (Best of 7) ở các giải đơn chuyên nghiệp.
Quy tắc đổi giao bóng và đổi bên
Thứ tự đổi giao bóng được thiết kế để hai bên có cơ hội ngang nhau trong suốt ván đấu:
| Tình huống trên bàn | Số quả mỗi lượt giao | Khi nào đổi bên bàn |
|---|---|---|
| Từ đầu ván đến trước mốc 10–10 | 2 quả liên tiếp rồi đổi giao bóng | Sau khi kết thúc mỗi ván |
| Từ lúc hòa 10–10 trở đi | 1 quả mỗi bên luân phiên | Sau khi kết thúc ván đó |
| Ván cuối quyết định (ván 5 hoặc ván 7) | 2 quả (hoặc 1 quả nếu lên 10–10) | Ngay khi một bên chạm 5 điểm |
Ngoài ra, người (hoặc cặp) nào giao bóng trước ở ván này sẽ là người đỡ giao bóng trước ở ván kế tiếp. Ở ván quyết định cuối cùng, khi một bên chạm 5 điểm, hai bên không chỉ đổi bên bàn mà trong nội dung đánh đôi, cặp đang đỡ giao bóng cũng phải đổi người nhận bóng cho nhau.
Luật giao bóng bóng bàn hợp lệ (quy tắc tung bóng 16 cm)
Ở các bàn giao lưu, nhiều người hay kẹp bóng trong các ngón tay rồi hất ngang mặt vợt hoặc tung bóng ngay trên mặt bàn. Tuy nhiên nếu bước vào giải đấu có trọng tài, cú giao bóng bóng bàn phải tuân thủ nghiêm ngặt điều 2.6 của luật ITTF:
- Đặt bóng trên lòng bàn tay mở phẳng: trước khi tung, quả bóng phải nằm yên tự do trên lòng bàn tay không cầm vợt mở phẳng, giữ phía trên mặt bàn và phía sau đường cuối bàn (end line).
- Tung bóng thẳng đứng tối thiểu 16 cm: người giao phải tung bóng gần như thẳng đứng lên trên (không được vê xoáy bằng ngón tay) sao cho bóng bay cao ít nhất 16 cm tính từ lúc rời lòng bàn tay.
- Chạm bóng khi bóng đang rơi xuống: chỉ được đánh bóng khi bóng đã đạt đỉnh và đang rơi xuống. Bóng phải nảy 1 lần bên phần bàn người giao, bay qua hoặc vòng qua bộ lưới rồi nảy bên phần bàn người nhận.
- Không che khuất tầm nhìn: từ lúc bắt đầu tung cho đến khi vợt chạm bóng, quả bóng luôn phải nằm trên mặt bàn, ngoài vạch cuối bàn và không được dùng cơ thể, quần áo hay cánh tay rảnh để che mắt người đỡ.
Nếu cú giao hợp lệ nhưng bóng chạm lưới rồi vẫn sang bàn đối phương (gọi là *Let* – giao lại), pha bóng đó không tính điểm và người giao được giao lại quả đó mà không bị giới hạn số lần chạm lưới. Điều này khác với luật giao bóng pickleball vốn không cho giao lại khi bóng chạm lưới rơi đúng ô.
Luật giao bóng và đánh luân phiên trong bóng bàn đôi
Đánh đôi trong bóng bàn có hai quy định khắt khe hơn nhiều so với đánh đơn:
- Bắt buộc giao bóng chéo bàn từ ô phải: vạch trắng dọc giữa bàn chia mỗi bên thành hai nửa. Mọi cú giao bóng đánh đôi đều phải nảy ở nửa bàn bên phải của người giao rồi bay chéo sang nửa bàn bên phải của người đỡ (bóng chạm vạch trắng giữa bàn vẫn tính là hợp lệ).
- Đánh luân phiên (4 bước): trong đánh đôi, hai người cùng đội không được tự ý đỡ thay nhau mà phải chạm bóng xen kẽ. Giả sử đội A (A1, A2) gặp đội B (B1, B2) và A1 giao cho B1: thứ tự chạm bóng trong pha đôi công bắt buộc là A1 giao → B1 trả → A2 đánh → B2 đánh → A1 đánh... Khi hết 2 quả giao của A1, quyền giao chuyển sang B1 giao cho A2 (A1 và A2 đổi vị trí cho nhau), rồi A2 giao cho B2, rồi B2 giao cho A1.
Nếu bạn muốn tự động theo dõi thứ tự giao bóng mà không phải nhẩm từng cặp, 8Score hỗ trợ cả chế độ bóng bàn đơn lẫn đôi.
Ghi điểm và theo dõi lượt giao bóng bàn bằng 8Score
Trong những ván bóng bàn giằng co lên 10–10 hoặc khi đánh đôi phải đổi thứ tự sau mỗi 2 quả, người chơi rất dễ quên tới lượt ai cầm giao. Với 8Score, bạn chọn môn Bóng bàn, đặt số ván thắng và bấm vào bên vừa ăn điểm; app tự đếm từng ván, tự chuyển chỉ báo người giao bóng sau mỗi 2 điểm, tự đổi sang luân phiên 1 điểm khi chạm 10 đều và nhắc đổi bên ở điểm thứ 5 của ván quyết định. Bạn cũng có thể chia sẻ link xem trực tiếp hoặc bật overlay tỉ số lên livestream OBS và TikTok LIVE. Xem thêm tại các tính năng của 8Score và chuyên mục bóng bàn.
Câu hỏi thường gặp
Bóng bàn đánh chạm 11 điểm hay 21 điểm?
Theo luật chính thức của ITTF áp dụng từ năm 2001 đến nay, một ván bóng bàn được tính đến 11 điểm (cách biệt ít nhất 2 điểm). Hệ 21 điểm cũ hiện chỉ còn xuất hiện ở một số bàn chơi giải trí tự thỏa thuận.
Hòa 10–10 trong bóng bàn thì mấy quả đổi giao bóng một lần?
Khi tỉ số ván chạm 10–10 (Deuce), hai bên chuyển sang mỗi người giao 1 quả luân phiên thay vì 2 quả như đầu ván, và đánh tiếp cho tới khi có một bên dẫn trước 2 điểm (12–10, 13–11...).
Giao bóng chạm lưới qua bàn trong bóng bàn có bị mất điểm không?
Không. Nếu cú giao bóng hợp lệ chạm lưới (hoặc cọc lưới) rồi vẫn nảy sang đúng phần bàn của người nhận thì được tính là Let (giao lại); người giao thực hiện lại quả giao đó và không bị giới hạn số lần giao lại.
Đánh bóng bàn đơn có bắt buộc phải giao bóng chéo bàn không?
Không. Trong đánh đơn, bạn có thể giao bóng từ bất kỳ vị trí nào sau vạch cuối bàn sang bất kỳ vị trí nào trên mặt bàn đối phương (thẳng hay chéo đều hợp lệ). Quy định bắt buộc giao chéo từ ô bên phải chỉ áp dụng cho nội dung đánh đôi.