Luật đánh đôi tennis: sân đánh đôi, thứ tự giao bóng và đỡ giao
Đánh đôi là nội dung phổ biến nhất ở các CLB quần vợt phong trào tại Việt Nam nhờ tính đồng đội cao và đỡ tốn sức hơn đánh đơn. Tuy nhiên, người mới ghép cặp thường lúng túng ở chỗ: giao bóng vào hành lang dọc có tính không, sang game mới tới lượt ai giao và trong loạt tie-break đôi thì đổi giao thế nào. Bài viết này giải thích trọn vẹn luật đánh đôi tennis theo chuẩn ITF để bạn và đồng đội phối hợp đúng luật. Nếu bạn muốn ôn lại cách đếm 15–30–40 và bóng vàng, hãy xem trước cách tính điểm tennis.
Kích thước sân đánh đôi: khi nào tính hành lang đôi (Alley)?
Trên mặt sân tennis tiêu chuẩn có hai đường biên dọc ở mỗi bên: đường bên trong là biên đơn (rộng 8,23 m) và đường bên ngoài cùng là biên đôi (rộng 10,97 m). Khoảng chạy dọc rộng 1,37 m nằm giữa hai đường này gọi là hành lang đôi (doubles alley).
Quy tắc trong đánh đôi rất dễ nhớ:
| Pha bóng | Bóng rơi vào hành lang đôi (Alley) | Giải thích |
|---|---|---|
| Cú giao bóng (Serve) | Lỗi (Out) | Ô giao bóng của đánh đôi và đánh đơn hoàn toàn giống nhau (giới hạn bởi đường giữa, vạch giao bóng và đường biên đơn bên trong). |
| Cú trả giao bóng và mọi pha đôi công sau đó | Hợp lệ (In) | Ngay sau khi bóng giao hợp lệ nảy trong ô giao, toàn bộ phần sân tính đến đường biên đôi ngoài cùng đều nằm trong cuộc. |
Thứ tự giao bóng vòng 4 người trong một set
Khác với đánh đơn chỉ có 2 người thay nhau giao từng game, trong đánh đôi quyền giao bóng phải xoay vòng qua cả 4 người chơi theo chu kỳ 4 game:
- Game 1: Đội A được quyền giao trước và tự chọn một trong hai người (ví dụ A1) giao suốt Game 1.
- Game 2: Chuyển sang Đội B; Đội B tự chọn một người (ví dụ B1) giao suốt Game 2.
- Game 3: Bắt buộc đến lượt đồng đội của A1 là A2 giao suốt Game 3.
- Game 4: Bắt buộc đến lượt đồng đội của B1 là B2 giao suốt Game 4.
Từ Game 5 trở đi, thứ tự A1 → B1 → A2 → B2 được giữ cố định cho đến khi kết thúc set đó. Khi bước sang set mới, cả hai đội đều được quyền chọn lại xem ai trong đội mình sẽ giao trước ở set mới.
Khi một người đang giao bóng, người đồng đội thường đứng trên lưới (ở nửa sân còn lại). Người đứng lưới được đứng ở bất kỳ đâu trên phần sân đội mình (kể cả đứng chắn giữa — kiểu đội hình *I-formation*), miễn là không bước sang phần sân đối phương.
Thứ tự đỡ giao bóng và vị trí đứng của đội nhận
Ở đầu mỗi set, đội đỡ giao bóng cũng phải quyết định ai đứng đỡ ở ô bên phải (Deuce court) và ai đứng đỡ ở ô bên trái (Ad court):
- Người đã chọn ô phải sẽ chỉ đỡ những quả giao vào ô phải (khi điểm số là 0–0, 15–15, 30–15, 40–0, Deuce...) trong mọi game mà đội mình là bên đỡ suốt cả set đó.
- Người đã chọn ô trái sẽ chỉ đỡ những quả giao vào ô trái (khi điểm số là 15–0, 30–0, 40–15, Lợi điểm...).
- Cấm đổi ô đỡ giữa chừng trong cùng một set: hai người trong đội chỉ được phép đổi bên đứng đỡ cho nhau khi bắt đầu một set mới.
- Khi đánh luật bóng vàng (No-Ad) ở điểm 40–40: vì hai người đỡ đã cố định ô đứng từ đầu set, đội đỡ được quyền chọn nhận quả bóng vàng ở ô phải hay ô trái (tương ứng với việc chọn người nào trong đội sẽ đỡ quả quyết định đó), trừ nội dung đôi nam nữ (Mixed Doubles) theo luật giải thường quy định nam giao cho nam, nữ giao cho nữ ở điểm quyết định.
Sau khi người đỡ đã trả xong quả giao bóng qua lưới, bất kỳ ai trong hai người đều có thể đánh các quả tiếp theo trong pha đôi công đó (không bắt buộc phải đánh luân phiên từng quả như luật tính điểm bóng bàn 11 điểm).
Luật đánh loạt tie-break trong tennis đôi
Khi tỉ số set hòa 6–6, loạt tie-break đánh đôi vẫn giữ nguyên vòng xoay giao bóng A1 → B1 → A2 → B2 vừa đánh trong set, chỉ khác số quả mỗi lượt giao:
- Điểm thứ 1: người đến lượt giao ở game thứ 13 (A1) giao 1 quả đầu tiên từ ô bên phải.
- Điểm thứ 2 và 3: chuyển sang B1 giao 2 quả liên tiếp (quả thứ 2 từ ô trái, quả thứ 3 từ ô phải).
- Điểm thứ 4 và 5: chuyển sang A2 giao 2 quả liên tiếp (ô trái rồi ô phải).
- Điểm thứ 6 và 7: chuyển sang B2 giao 2 quả liên tiếp (ô trái rồi ô phải). Sau điểm thứ 6 (tổng điểm bằng 6), hai đội đổi sân rồi B2 mới giao tiếp điểm thứ 7.
Vòng xoay mỗi người 2 quả này lặp lại cho tới khi một đội chạm 7 điểm và cách biệt ít nhất 2 điểm. Để khỏi phải nhẩm xem trong loạt tie-break đang tới lượt ai giao và đứng ô nào, bạn có thể bật 8Score ngay trên sân.
Ghi điểm và nhắc thứ tự giao bóng tennis đôi bằng 8Score
Trong các trận tennis đôi phong trào, chuyện bốn người trên sân quên mất game này tới lượt ai cầm giao hoặc trong loạt tie-break ai giao quả tiếp theo xảy ra như cơm bữa. Khi dùng 8Score, bạn chọn môn Tennis → chế độ Đôi, nhập tên bốn người chơi và chọn luật chuẩn hoặc bóng vàng. Sau mỗi pha bóng, bạn chỉ cần chạm vào đội thắng điểm; app tự động xoay vòng thứ tự giao bóng 4 người qua từng game, tự chỉ đúng người giao và ô đứng trong loạt tie-break, đồng thời báo nhắc mỗi khi đến lượt đổi sân. Bạn cũng có thể chia sẻ link xem tỉ số trực tiếp hoặc gắn overlay livestream. Xem thêm tại các tính năng của 8Score và chuyên mục tennis.
Câu hỏi thường gặp
Giao bóng tennis đôi rơi vào hành lang hai bên (alley) có được tính không?
Không. Dù đánh đôi dùng toàn bộ sân rộng cho các pha bóng trong cuộc, nhưng ô giao bóng của đánh đôi vẫn giữ nguyên kích thước như đánh đơn. Bóng giao rơi vào hành lang đôi bị tính là lỗi giao bóng (*fault*).
Đánh đôi tennis có được đổi người đứng đỡ ô phải và ô trái ở game tiếp theo không?
Không được đổi trong cùng một set. Hai người trong đội đã chọn ai đỡ ô phải, ai đỡ ô trái ở game đỡ đầu tiên thì phải giữ nguyên vị trí đó cho đến hết set (kể cả trong loạt tie-break cuối set). Chỉ khi sang set mới hai người mới được quyền đổi ô đỡ.
Giao bóng chạm vào người đồng đội đang đứng lưới của đối phương thì ai ăn điểm?
Bên giao bóng ăn điểm trực tiếp nếu quả bóng giao chưa chạm đất mà bay trúng người hoặc vợt của một trong hai người bên đội nhận. Ngược lại, nếu bóng giao chạm vào chính người đồng đội đang đứng lưới của bên giao thì tính là lỗi giao bóng.
Trong pha đôi công tennis đôi, hai người cùng đội có phải đánh bóng luân phiên không?
Không. Chỉ riêng quả giao bóng và quả trả giao bóng đầu tiên là bắt buộc đúng người thực hiện; từ quả chạm vợt thứ ba trở đi trong pha bóng, bất kỳ người nào trong đội cũng có quyền đánh bóng, miễn là hai cây vợt không cùng chạm bóng một lúc (chỉ một người chạm bóng mỗi lượt).